A disciplina modernista xurdiu a raíz da Escola Provincial de Arquitectura, creada en 1871. a primeira figura impulsora foi Domènech i Montaner (1849-1923), pioneiro en amosar inquietude por conseguir unha arquitectura que reflectise o carácter catalán. Os seus edificios amosan unha amalgama de racionalismo e exquisita ornamentación inspirada na arquitectura hispano-árabe, así como o gusto polos trazados curvilíneos.

Unha das súas obras máis coñecidas é o Instituto Pere Mata, na localidade tarraconense de Reus. Foi construído entre  1897 e 1912 para albergar un hospital psiquiátrico, aínda que se configura como unha pequena cidade  con pavillóns e xardíns á que Montaner aplicou avanzados conceptos de urbanismo e planificación do espazo.

O arquitecto non só se ocupou do deseño exterior, senón que incluso chegou a deseñar o mobiliario do centro. O proxecto inicial componse de 6 pavillóns tipicamente modernistas, estando o de servizos xerais no centro coa súa torre de 30 metros. As fachadas son de ladrillo visto e están adornadas con cerámica.

Salienta unha decoración interior con alegorías á curación con formas vexetais e animais, símbolos heráldicos cataláns, etc. O pavillón máis interesante é o dos “distinguidos”, con cristaleiras e elementos de ferro forxado. Levouse a maior parte do orzamento nunha ornamentación omnipresente, virtude do medo modernista a los espazos baleiros.

O aprendido na construción do centro psiquiátrico serviu para estoutro ambicioso hospital, proxectado en 1901. A idea do arquitecto era construír 48 pavillóns dos que so 27 chegaron a materializarse. Por esta complexidade, a súa construción dilatouse case trinta anos.

Salienta o pavillón da administración, ao que se accede por unha escalinata. A ambos flancos atópanse as dependencias da Biblioteca e o Museo por unha parte e a Secretaría e Arquivo por outra. A igrexa sitúase nun espazo á marxe. É un conxunto monumental no que hai que dar tamén crédito a Eusebi Arnau e Pau Gargallo, encargados das esculturas ou Francesc Labarta, autor de pinturas e mosaicos.

Esta sala de concertos inaugurada en 1908 é actual sede do Orfeó Català e goza dun gran estado de conservación ao ser restaurado respectando a concepción orixinal. Es proba palpable do catalanismo, polo papel cultural que a institución tivo na evolución da cultura da comunidade. Así atóanse paredes decoradas con símbolos que durante o franquismo foron ocultados.

Na sala de audicións hai que salientar a boca do escenario, unha escultura que evoca a Cabalgata das Valkirias a un lado e o busto de Beethoven no outro. Impresionan tamén o fondo do escenario cos seus alto relevos e a espectacular lámpada central da sala de concertos. A fachada é de ladrillo vermello visto e decórase con mosaicos de Lluís Brú e cun grupo escultórico de Miquel Blay. Tan vital é no modernismo catalán que foi declarado "Patrimonio da Humanidade" en 1987.

Este arquitecto foi natural de Mataró aínda que foi vivir a Barcelona. Alí finalizou os seus estudos de arquitectura en 1891 para despois ser nomeado Profesor da Escola de Arquitectura, cargo que compatibilizaba cunha intensa actividade política. Foi discípulo de Montaner e considéraselle o último representante do Modernismo e o primeiro do Noucentisme, movemento que sucedeu ao anterior.

Unha das súas obras máis celebradas é a barcelonesa Casa Ametller, construída entre 1898 e 1900. O arquitecto recolleu un encargo e elaborou un proxecto en forma de palacio gótico urbano, con fachada plana, patio central e unha escaleira que permite acceder ás habitacións principais. Protagoniza unha mestura entre o gótico catalán e o flamenco. Outras reputadas obras súas son a Casa Macaya ou a de Les Punxes.

Estreito colaborador de Gaudí, Jujol foi outro tarraconense que acabou afincado en Barcelona. Forxou unha obra persoal na que salientaba a sensibilidade polas formas naturais e paisaxes rurais, o detalle artesanal, a relixiosidade e a reutilización de materiais de desfeito. O seu traballo foi vital para a consecución de obras que levan o selo de Gaudí, como a Casa Milà, a Casa Batlló ou o Parque Güell.