Se o nome de Costa da Morte xa impresiona, non é menos a súa historia.  Esta nomenclatura comezouse a empregar pola lenda medieval que dicía que máis alá do cabo de Fisterra remataba o mundo.  Non foi ata os anos 60 que se comezou a empregar oficialmente, alentado por outro tipo de desgrazas máis reais, como o alto número de naufraxios.  Nas últimas décadas os seus habitantes foron castigados con desastres marítimos que afectaron ao seu modo de vida e ratificaron este escuro nome. 

Nos seus territorios, quedan restos dun profundo pasado celta, como dolmens e castros, símbolos dun paganismo ritual que nin a denominación romana nin o cristianismo lograron erradicar.  É especialmente habitual o culto á pedra, como símbolo de inalterabilidade e arraigo, características que sen dúbida conservaron os habitantes da zona para facer fronte ás adversidades climáticas e marítimas.

Unha ruta polas vilas da Costa da Morte podería saír de A Coruña, pasando por Arteixo ata a vila de Caión por unha estrada estreita e serpeante.  A ruta transcorrerá por praias tan fermosas e perigosas como a de Barrañán.  Ao atoparse en mar aberto, o bañista debe ser altamente precavido, pola temperatura e as correntes.  Caión recolle o encanto típico dunha vila mariñeira da zona, así como a súa gastronomía.  A súa imaxe compóñena casas de pedra con tella antiga e galerías de madeira, con algunhas construcións de maior envergadura en estilo colonial e outras máis contemporáneas que deixan unha estampa a cabalo entre a vila e a pequena cidade. 

Seguindo pola costa atópase a praia de Baldaio e unha zona de parques de campismo, amábel oasis no agreste litoral cheo de temíbeis acantilados.  Tras pasar pola aldea oleira de Buño, chégase a Malpica de Bergantiños, un dos puntos emblemáticos da costa. É o expoñente do ambiente mariñeiro co seu porto de pesca de baixura e marisqueo, con todo o encanto que esta actividade achega ás súas xentes.  Do seu relevo ondulado sobresae o cabo San Adrián, fronte ao cal se levanta nas Illas Sisargas, un rico ecosistema que alberga algunhas aves mariñas en perigo de extinción. 

Nesa estela mariñeira atópase Corme.  Aquí reside “A Pedra da Serpe”, un magnífico altar druída cunha serpe alada esculpida, así como un antigo castro celta e o Dolmen de Dombate que data do 3.000 a.C. berce do percebe, entre as súas rochas asoman cruces de pedra en lembranza aos percebeiros mortos.  Pasando por un entorno de marismas chégase a Ponteceso, famoso pola súa anguía e despois á vila señorial de Laxe, onde triunfan o camarón, a centola, a nécora, etc.  Esta é unha vila máis turística con mostras de arquitectura medieval como a Igrexa de Santiago, do século XIV.  

O seguinte núcleo salientábel é Camelle, antigo asentamento viquingo profundamente marcado pola lenda negra dos naufraxios.  Tras pasar por unhas cantas vilas entre praias e acantilados, que non rompen coa estética da zona, chégase a Camariñas non sen pasar polo carismático faro do cabo Vilán elevado sobre unha espectacular rocha.  A súa actividade máis famosa é o encaixe de palillos que tradicionalmente realizan as mulleres en espera de que os seus maridos regresen da mar.

Bordeando a fermosa Ría de Camariñas tómase rumbo a Muxía, de triste fama nos últimos anos.  É unha vila de ricas tradicións pagás, reconvertidas pola Igrexa.  O mellor exemplo é o santuario da Virxe da Barca.  O seu obxecto de culto é unha pedra erosionada ao borde mesmo do mar que se di que son os vestixios do bote no que chegou a santa para difundir a fe.  Coñecida como a “Pedra de abalar”, é tradición, os días de festa, subirse a ela e facela balancear.  Adxacente atópase a vila de Vimianzo, co seu castelo e os seus dolmens celtas. 

O Cabo Touriñán, Cee e Corcubión, marcan a senda cara a fin da Costa da Morte, e do mundo, segundo a lenda.  É Fisterra outra vila mariñeira que tamén rende culto a unha pedra.  O seu cabo co faro de 1853 é unha das estampas máis lendarias da rexión e a estreita estrada a pé do mar pola que se chega provoca calafríos no visitante.  Os seus acantilados están cheos de historias, nas que se confunden a realidade coa fantasía das vilas tragadas polo mar, monstros mariños, ritos celtas, etc.  Fronte ao faro atópase a rocha “O Centolo”, traizoeira onde as haxa e culpábel dos grandes naufraxios que infundiron entre os navegantes respecto por este misterioso litoral.