Salamanca é, como a súa gastronomía, rica en matices. O nome da cidade é coñecido máis alá das fronteiras pola súa calidade como cidade universitaria, así como pola súa riqueza artística, plasmada en catedrais, palacios e igrexas de estilo románico, gótico, plateresco e barroco.

O conxunto arquitectónico e o entorno estudantil confiren á cidade unha aura de especial intelectualidade, o cal dista moito en significar que sexa unha cidade aburrida. Ao contrario, a vida nocturna de Salamanca fai honor á súa fama, granxeada en noites que se prolongan ata o amencer. Porque non todo é estudar. 

Desde o punto de vista máis cartográfico, a cidade sitúase nas beiras do río Tormes. Os seus dominios esténdense ao longo dos seus 12.336 quilómetros cadrados, e conta na actualidade con 159.000 habitantes, poboación suficiente para que as súas rúas permanezan perpetuamente atarefadas. A algarabía é constante, desafiando os seus moradores ao frío cru do inverno e á intensa calor do verán. E é que Salamanca é unha cidade de contrastes. As súas construcións máis antigas conviven en perfecta harmonía con vangardistas locais, modernidade que queda patente ao observar o devir da multitudinaria poboación universitaria. É, polo tanto, unha lonxeva cidade co espírito perpetuamente xuvenil. 

Non é de estrañar que a cidade sexa sede de continuas manifestacións culturais, tanto é así que no ano 2002 foi seleccionada Cidade Europea da Cultura. Ao longo do ano que transcendeu como efeméride, programáronse todo un elenco de actividades que comprendían música, danza, exposicións e representacións polas rúas, desde as máis clásicas ás máis vangardistas. 

A universidade de Salamanca é a segunda máis lonxeva en España, por detrás da de Palencia, que xa non existe na actualidade. Non podía ser outro que Afonso X “O Sabio” quen outorgou o título de Universidade ás ata entón escolas catedralicias. Devandito título foi ratificado polo Papa en 1255.

A mediados do século XVI estaba en plena auxe. A vida da cidade xiraba en torno á universidade. As eleccións do profesorado, nas que participaban activamente os estudantes, eran seguidas por interese por toda a urbe. Nas súas aulas formouse un movemento de pensamento global, a Escola de Salamanca, en cuxo seno se elaboraron moitos dos conceptos modernos de política, dereito ou economía.

Nas paredes da universidade continúan soando ecos do pasado, á vez que se nutre de novos intelectos. Ao visitante, a tradición obrígalle a encontrar a "ra" na súa rica fachada de estilo plateresco. Nas escolas menores, salienta o patio con arcos mixtilíneos e cristería barroca.

A Cidade Vella de Salamanca é tan rica en legado arquitectónico que foi nomeada Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1985. Nela sitúanse as dúas catedrais da cidade, a vella, do século XII e de estilo románico, e a nova, de magnitudes maiores, que data do século XVI e é de estilo gótico. Unha harmoniosa praza coñecida como El Patio Chico, é o nexo de unión entre o románico e o gótico. Desde este encantador lugar pódese observar o ciborio románico da Catedral Vella, chamado Torre del Gallo pola súa cuberta de escamas. Cerca deste romántico enclave está outro non menos impresionante: o Huerto de Calixto e Melibea, onde se di que se sitúa a trama da novela A Celestina de Fernando de Rojas, xunto aos  restos da muralla romana.

Tamén na Cidade Vella sitúase a Plaza Mayor, recoñecida como unha das máis fermosas do mundo. De estilo barroco, é coñecido como lugar de intercambio de saberes. Aínda hoxe en día é un dos lugares favoritos dos salmantinos. Un aleiro da praza está ocupado pola Casa do Concello da localidade, á esquerda sitúase a igrexa románica de San Martín mentres que á dereita se erixen as casas soportadas por columnas cuxas zapatas teñen representados mediante símbolos os días da semana

Entre innumerábeis conventos, palacetes, casas señoriais, fondas e torres, salienta por pintoresca a coñecida como Casa de las Conchas. Foi construída a finais do século XV, baixo os preceptos do estilo gótico civil. A súa fachada está profusamente decorada con preto de 350 cunchas de vieira, distintivo da orde de Santiago.